home > geschiedenis > 1942-1944: Mensenjacht en deportatie

Opening van de Dossinkazerne
Het Arbeitseinsatzbefehl
Razzia’s

 

Opening van de Dossinkazerne

Op 11 juni 1942, krijgt de SS-officier Kurt Asche, verantwoordelijk voor "Joodse Aangelegenheden" in Brussel, de opdracht 10.000 Joden uit België te deporteren naar Auschwitz.

Eind juli opent de SS dan ook in de voormalige Dossinkazerne te Mechelen, een Sammellager für Juden. De Dossinkazerne Dossin de Saint Georges te Mechelen is een evidente keuze voor de nazi’s: de kazerne werd gebouwd in de XVIIIe eeuw, precies tussen Brussel en Antwerpen. Daar wonen bijna alle 70.000 joden uit het land. Naast de kazerne loopt de spoorlijn tussen Brussel en Antwerpen en even verderop ligt een zijspoor richting Leuven, Duitsland en het Oosten. De nabijheid van het kamp van Breendonk voor politiek gevangenen brengt de bezetter ertoe de omgeving als veilig en relatief neutraal te beschouwen. Zij gaan ervan uit dat de aanwezigheid van de gevangenen geen speciale opschudding teweeg zal brengen bij de plaatselijke bevolking.

De Dossinkazerne is dus het ideale verdeelpunt voor de deportatie.

  Kazerne Dossin met de sporen, naoorlogse foto
(© JMDV)

<Top>



Het Arbeitseinsatzbefehl

Vanaf 25 juli 1942 ontvangen 12.000 joden tussen 15 en 50 jaar een bevelschrift van de nazi’s. Zij moeten naar de kazerne komen “om te gaan werken in Duitsland”. Het begrip ‘verplichte arbeid” is de joden niet onbekend: 2200 mensen werken reeds aan de versterkingen van de Atlantische Muur.

Voor het verdelen van de brieven doet de bezetter een beroep op de JVB. Deze vereniging deelt de brieven dus aan de medejoden uit. Daarop begeven bijna 4000 joden zich naar Mechelen. Zo lopen ze, zonder het te beseffen, hun deportatie en hun dood tegemoet. 

Arbeitseinsatzbefehl
(© JMDV)

Maar al gauw bleek dat niet alle Joden het bevel opvolgden. Daarom kreeg de JVB van de SS de opdracht om de Joden tot gehoorzaamheid aan te sporen. Zij voegen een brief bij het Arbeitseinsatzbefehl. Eventuele dwarsliggers werden ontmoedigd door bedreigingen: "Overtredingen zullen zware straffen tot gevolg hebben, zowel voor familieleden als voor de hele Joodse Gemeenschap."

Hoewel de bezetter verzekert dat de joden ‘tewerkgesteld’ zullen worden binnen de grenzen van het Reich, zal twee derde van de tewerkgestelden de zaak niet vertrouwen en thuis blijven. Op die manier slagen de nazi’s er niet in om 300 mensen per dag in Mechelen op te sluiten, zoals voorzien was in hun planning van de deportatie. Een andere methode dringt zich op.

<Top>

Razzia’s

De Duitsers zullen direct reageren en hun aanpak drastisch veranderen. Ze gebruiken voortaan geweld: meer dan 3.500 joden worden opgepakt tijdens de drie grote razzia’s van Antwerpen (augustus 1942). 718 mensen worden gearresteerd bij een eenmalige actie in Brussel (september 1942). In Antwerpen wordt de efficiëntie van de nazi’s verhoogd door een virulent antisemitisch klimaat, door de overtuigde medewerking van de extreem-rechtse bewegingen en door de belangrijke bijdrage van de lokale politie aan de razzia’s. 

De concentratie van de joden in migrantengetto’s maakt de taak van de bezetter nog gemakkelijker. De razzia’s zijn vreselijk gewelddadig. Deuren worden ingetrapt, mensen uit hun bed gesleurd. Voor de eerste keer zullen grote aantallen kinderen en ouderen naar Mechelen gebracht worden.

Ook individuele arrestaties en aangiften van verraders doen het aantal gedeporteerden sterk groeien. Zo wordt het quotum van 10.000, dat in een eerste fase werd opgelegd door SS Adolf Eichmann en SS Kurt Asche, volbracht. 

Mensen die bij een razzia opgepakt werden, moeten hun bagage
achterlaten op de binnenplaats van het verzamelkamp.
(© JMDV – Fonds Kummer)

 

<<-- Vorige pagina - Volgende pagina -->>

<Top>